Qualiter à montibus Caspijs, et ab hommibus subterraneis repulsi sunt. Cap. 12.

[Alia Chingis expeditio.]

Chingischam etiam illo tempore, quo dimisit alios exercitus contra Orientem, per terram Kergis cum cxpeditione perrexit, quos tamen tunc bello non vicit et vt nobis dicebatur, ibidem vsque ad montes Caspios peruenit. At illi montes in ea parte, ad quam applicauerunt, de lapide Adamantino sunt: ideóque sagittas et arma ferrea illorum ad se traxerunt. Homines autem inter Caspios montes conclusi clamorem exercitus, vt creditur, audientes, montem frangere coeperunt, et cùm alio tempore post decem annos redirent Tartari, montem confractum inuenerunt. Cúmque ad illos accedere attentassent, minimè potuerunt: quia nubes quædam erat posita ante ipsos, vltra quam ire nullatenus poterant. Omninò quippe visum amittebant, statim vt ad illam perueniebant. [Marginal note: Vide an Hamsem regionem dicat de qua Haythonus cap. 10.] Illi autem ex aduerso credentes, quod Tartari ad illos accedere formidarent, insultum contra eos fecerunt, sed statim vt peruenerunt ad nubem propter causam prædictam, procedere non potuerunt. Ac verò antequam ad montes prædictos peruenirent Tartari, plusquam per mensem per vastam solitudinem transierunt, et inde procedentes adhuc contra Orientem, plusquàm per mensem per magnum desertum perrexerunt. Itáque peruenerunt ad quandam terram, in qua vias quidem tritas videbant, sed neminem inuenire poterant. Tandem quærentes, vnum hominem cum vxore sua repererunt, quos in præsentiam Chingischam adduuerunt. [Troglodytæ.] Qui cùm interrogasset illos vbi homines allius terræ essent, responderunt, quòd in terra sub montibus habitarent. Tunc Chingischam retenta vxore, misit ad eos virum illum, mandans illis, vt venirent ad ipsius mandatum. Qui pergens ad illos, omnia narrauit, quæ Chingischam eis mandauit. Illi verò respondentes dixerunt, quod die tali venirent ad ipsum, vt facerent eius mandatum. Ac ipsi medio tempore per vias occultas sub terra se congregantes, ad pugnam contra illos venerunt, et subitò super eos irruentes, plurimos occiderunt. [Sidenote: Fabulosus Solis orientis sonitus.] Solis quoque sonitus in ortu suo sustinere non poterant, imò tempore, quo oriebatur, oportebat eos vnam aurem ad terram ponere, et superiorem fortiter obturare, ne sonum illum terribilem audirent. Nec sic tamen cauere poterant, quin hac de causa plurimi ex eis interirent. Videns ergo Chingischam et sui, quòd nihil proficerent, sed potius homines suos perderent, fugerunt, ac terra illa exierunt. Illum tamen virum cum vxore sua secum deduxerunt, qui etiam vsque ad mortem in terra eorum fuerunt. Interrogati verò, cur in regione sua sub terra soleant habitare, dixerunt, quòd ibi quodam tempore anni, cùm oritur Sol, tantus fit sonitus, vt homines nulla ratione valeant sustmere. Quin etiam tunc in organis et tympanis cæterisque musicis instrumentis percutere solent, vt sonitum illum non audiant.